Ж.Дэлгэрсайхан: Гадаад, дотоод өрийн дарамт нэмэгдсэнээс үүдэн валютын ханш өөрчлөгдөж байна

Түгээх    
2018-09-20 11:22:01 - Эдийн засаг

delgersaihanТөгрөгийн ам.доллартай харьцах ханш суларч байгаад эдийн засагчид ямар дүн шинжилгээ хийж буй талаар Эдийн засагч Ж.Дэлгэрсайхантай ярилцлаа.

-ТҮР ЗУУРЫН ХАНШИЙН ӨСӨЛТӨӨС ХАМГААЛАХ ЗОРИЛГООР НӨӨЦӨӨ АШИГЛАХ НЬ ИРЭЭДҮЙД ЭРСДЭЛ БИЙ БОЛГОДОГ- 

-Ам.долларын ханш өсч, 2500-г давлаа. Та энэ удаагийн ханшийн өсөлтийн суурь шалтгааныг хэрхэн харж, дүгнэж байгаа вэ? Уг нь валютын урсгал, ГВУН, алт худалдан авалт өсч байгаа гээд эдийн засагт олон эерэг үзүүлэлтүүд гарч байгаа шүү дээ. Гэтэл ханш юуны учир хөдлөх болов?   

-Монгол Улсын эдийн засгийн ихэнх үзүүлэлт болон валютын зах зээлтэй холбоотой дээрх үзүүлэлтүүд сайжирсан нь үнэн. Гэхдээ валютын ханш өөрчлөгдөж байгаад дараах үндсэн шалтгаанууд нөлөөлж байна. Үүний хамгийн гол урт хугацаанд бидний сайжруулж чадаагүй суурь нөхцөлүүд болох эдийн засгийн бүтцийг сайжруулж валютын тогтвортой орох урсгалыг бий болгоогүй байдал юм. Мөн 2016 он хүртэл эдийн засаг гадаад дотоод хүчин зүйлсийн нөлөөгөөр хүчтэй унаж хямралын нөхцөл байдалтай байсан. Үүнээс шалтгаалж гадаад дотоод өрийн дарамт нэмэгдсэн байсан. Үүнээс үүдээд өнөөгийн валютын ханшийн өөрчлөлтийн богино хугацааны шалтгаанууд бий болж байна. Үүнд:

-2017 оноос эдийн засаг эргэн сэргэхийн хэрээр эдийн засгийн идэвхжил нэмэгдэж, бизнесийн болон өрхийн тодорхой хэсэгт долларын эрэлтийг нэмэгдүүлэх хүчин зүйлс бий болсон. Энэ нь гадаад худалдааны тэнцэл, импортын өсөлтийн мэдээнээс харагдаж байна.

-Улс орны эдийн засаг сайжирч төсвийн тэнцэл эерэг гарч байгаа ч өмнө бий болсон өрийн дарамтаас шалтгаалж энэ орлого зарим талаар валютын урсгалыг бууруулах чиглэлд буюу өрийг дарах чиглэлд зарцуулагдаж байна.

-Сүүлийн үеийн нөхцөл байдалд сүүлийн үеийн өсөлт нь улирлын нөлөөлөлтэй холбоотой гэж бөгөөд 8-9 сард эдийн засаг, нийгмийн идэвхжил бий болдог болон газар тариалангийн салбартай холбоотой тоног төхөөрөмж, нефтийн бүтээгдэхүүний эрэлт нэмэгдсэн зэрэг шалтгаантай хэмээн үзэж байна.

Дээрх валютын ханшийг өдөөх шалтгаанууд байхад нөгөө талд нь орох урсгалыг гол нэмэгдүүлдэг гадаадын хөрөнгө оруулалт төдийлөн сэргэхгүй байгаа нь төлбөрийн тэнцлийг сүүлийн саруудад сөрөг утгатай болгож валютын нөөцөд нөлөөлөх хандлагатай болж байна.

-Ханш ингэж алгуур боловч бага багаар өсч байгаа энэ үед төв банк ямар арга хэмжээ авах ёстой вэ?

-Төв банкны хувьд валютын ханшийн өөрчлөлтийг удирдахад оролцох боломжтой боловч бүрэн хяналтдаа байлгах боломжтой субъект биш гэж би хувьдаа үздэг. Учир нь валютын ханшийн өөрчлөлтийн дийлэнх шалтгаан нь мөнгөний захын гэхээсээ илүү макро эдийн засгийн шалтгаантай байдаг. Ийм нөхцөлд төв банкны зүгээс валютын захад өмнө нь дурьдсан суурь нөхцөлүүдийг сайжруулахад холбогдох байгууллагуудтай хамтарч, анхаарч ажиллахаас  өөрөөр хүчтэй нөлөөлөх боломж бага харагдаж байна. Нөгөө талаас мөнгөний бодлогын бусад арга хэрэгслийг ашиглаж валютын эрэлтийг өдөөхгүй байх арга хэмжээг авч болох юм. Энэ талаар Монголбанкнаас 2018 оны 3 сард авч хэрэгжүүлсэн ЗБНөөцийн хэмжээг төгрөгийн хувьд бууруулсан шийдвэр нааштай нөлөөлж байгаа гэж харж байна. Учир нь энэ шийдвэр гарснаас хойш буюу 2-р улиралд валютын хадгаламж буурсан үзүүлэлттэй байна

-Зарим хүмүүс төв банк яаралтай интервенц хийх хэрэгтэй. Тэгж байж, ханшийг бууруулж, иргэдийн амьжиргааг хамгаалах ёстой гэж байна. Интервенц хийх нь таны бодлоор шийдэл мөн үү? 

-Төв банкны валютын ханшид нөлөөлөх гол арга нь интервенц мөн. Тэр ч утгаараа нийтийн хүрээнд төв банкийг энэ арга хэрэгслийг ашиглах ёстой гэж үзэх хандлага байгааг буруутгахгүй юм. Харин миний хувьд энэ арга хэрэгслийг ашиглахын өмнө Монголбанкны валютын нөөц хангалттай түвшин байж чадаж байгаа юу? Суурь болон улирлын шалтгаантай өсөлтийг удаан барих боломжтой юу? гэсэн асуултуудад хариулттай байх ёстой гэж үзэж байна. Мөн одоо байгаа нөөцөөрөө ханшийг барих нь ирээдүйд ямар эрсдэлийг дагуулж болох эсэх нь дээрхээс ч чухал асуудал юм. Бид 2020 оноос хойш өрийн өндөр төлбөрүүдийг төлөх шаардлагатай байгаа бөгөөд тэр үед бидэнд одоо байгаагаас хэд дахин илүү валютын нөөцтэй байх шаардлага бий. Өнөөдөр түр зуурын ханшийн өсөлтөөс хамгаалах зорилгоор нөөцөө ашиглах нь ирээдүйд эрсдэлийг бий болгох талтай юм. Энэ бүгдийг тооцсоны үндсэн дээр Монголбанк валютын зах зээлд шууд оролцох оролцоогоо тодорхойлох нь зүйтэй гэж үзэж байна.

-Ер нь төв банк ханшийг хариуцана, хариуцахгүй гэх маргаан одоо ч үргэлжилж л байгаа. Энэ талаар таны бодол?

-Юуны өмнө валютын ханш юунаас хамаарч өөрчлөгддөг, хэн хариуцах тал дээр нэгдсэн ойлголттой болох нь чухал юм. Энэ талаар нэгдмэл үзэл баримтлал байхгүйгээс валютын ханшийн хөдөлгөөн нь Төв банктай холбоотой, Засгийн газар хамаагүй мэтээр бүх түвшиндээ ойлгож, ярьсаар байна. Дэлхийн жишгээр харахад валютын ханшийг Төв банк хариуцдаг, хариуцдаггүй хувилбар аль аль нь бий. Гэхдээ валютын орох, гарах урсгалын нийт бүтцээр харвал ханшийг бүрэн хариуцах боломж Төв банкинд байхгүй юм. Төв банк нь валютын нөөцийг хадгалах удирдах үүрэгтэйг дээр дурдсан. Нэмэгдүүлэх боломж нь алтны худалдан авалт болон гадаад активын удирдлагаар бараг хязгаарлагдана. Своп хэлцлийг ашиглан түр аргацааж байгаа боловч тэр нь гэрээний хугацаатай. Тэгвэл эдийн засагт валют орж гардаг маш олон урсгал байдаг бөгөөд түүнийг төрийн зүгээс нийгэм, эдийн засагт чиглэсэн цогц зөв бодлогоор хангах боломжтой харагддаг. Иймээс миний хувьд төв банк үнийг хянах чиглэлд ажиллах, валютын хувьд дэмжих үүрэгтэй оролцох нь зүйтэй гэж үздэг. Харамсалтай нь банкны салбарын эрх зүйн шинэчлэлийн хүрээнд хийгдсэн Төв банкны тухай хуулиар энэ асуудал төгрөгийн тогтвортой байдал хэмээн хуучин хэвээр үлдсэн бөгөөд хянах, хариуцах эзнийг тодорхойлоход бэрх байгааг эргэн харах нь зүйтэй болов уу.

-Монгол Улс 2020 онд томоохон гадаад төлбөрүүдээ төлөх ёстой. Үүнд бэлдэхийн тулд одооноос валютын нөөц хуримтлуулж байх ёстой юу?

-Хүлээгдэж буй их өрийг дарах валютын нөөцийг Монголбанк дангаараа алт худалдан авах замаар бүрдүүлэх боломжгүй юм. Үүний шалтгаан нь эдийн засагт энэ хэвээр валютын урсгалын сөрөг дарамт байсаар байвал бидний валютын нөөц тэр хэмжээнд нэмэгдэх боломжгүй юм. Иймээс өрийг дарахын тулд эдийн засаг, төсөв, мөнгөний бодлогыг хамтад зөв чиглүүлэх шаардлагатай юм. Эцэст нь бид зөв бодлого, эрх зүйн орчноор бизнесээ дэмжих замаар эдийн засгаа бүтэц, чанарын хувьд сайжруулж тогтвортой валютын тэнцвэрийг бий болгоогүй цагт валютын ханшийн асуудалтай байсаар байх болно.

Н.БАЯР



Энэ МЭДЭЭ танд таалагдаж байвал Like хийгээрэй. Танд баярлалаа.
Манай САЙТ танд таалагдаж байвал Like хийгээрэй. Танд баярлалаа.
Сэтгэгдэлүүд
Нийт 7

Зочин (43.242.*.*)
2018-09-20 15:12:35
Яг үнэн хэлчихлээ цалин нэмэх сул мөнгө хэрэгтэй учраас энэ ямарч үр дүнгүй туйлбаргүй багш нараас болж бид кармагаа сэгсрүүлэх байдалд хүрсэн

. (64.119.*.*)
2018-09-20 13:10:25
нэг л үнэн байна тэр бол МАН юуч хийж чадахгүй юм байна. чаддаг юм нь бүгдийг муулах муухай харагдуулах

Зочин (202.179.*.*)
2018-09-20 12:43:49
ОРЖ ИРСЭН ДОЛЛАР ОФШАРТ РУУ

ХЭ ХЭ ХЭ (103.26.*.*)
2018-09-20 12:25:30
ОЛОН ДОЛООН ОНОЛ ЯРИАД ЯАХАВ ДЭЭ, ХҮН ГУАЙ. 2018 ОНД БАРИМТЛАХ МӨНГӨНИЙ БОДЛОГЫН ТОГТООЛД ТӨГРӨГИЙН АМ.ДОЛЛАРТАЙ ХАРЬЦАХ ХАНШИЙГ 2500-Д БАЙНА ГЭСЭН БАЙГАА. ИЙМД ТӨВ БАНК УИХ-ЫН ГАРГАСАН ШИЙДВЭРИЙГ БИЕЛҮҮЛЖ БАЙНА. ДЭЭРЭЭС НЬ ЗАСГИЙН ГАЗАРТ ЦАЛИН НЭМЭХ СУЛ МӨНГӨ ХЭРЭГТЭЙ БАЙНА.

ХЭ ХЭ ХЭ (103.26.*.*)
2018-09-20 12:25:29
ОЛОН ДОЛООН ОНОЛ ЯРИАД ЯАХАВ ДЭЭ, ХҮН ГУАЙ. 2018 ОНД БАРИМТЛАХ МӨНГӨНИЙ БОДЛОГЫН ТОГТООЛД ТӨГРӨГИЙН АМ.ДОЛЛАРТАЙ ХАРЬЦАХ ХАНШИЙГ 2500-Д БАЙНА ГЭСЭН БАЙГАА. ИЙМД ТӨВ БАНК УИХ-ЫН ГАРГАСАН ШИЙДВЭРИЙГ БИЕЛҮҮЛЖ БАЙНА. ДЭЭРЭЭС НЬ ЗАСГИЙН ГАЗАРТ ЦАЛИН НЭМЭХ СУЛ МӨНГӨ ХЭРЭГТЭЙ БАЙНА.

ХЭ ХЭ ХЭ (103.26.*.*)
2018-09-20 12:25:29
ОЛОН ДОЛООН ОНОЛ ЯРИАД ЯАХАВ ДЭЭ, ХҮН ГУАЙ. 2018 ОНД БАРИМТЛАХ МӨНГӨНИЙ БОДЛОГЫН ТОГТООЛД ТӨГРӨГИЙН АМ.ДОЛЛАРТАЙ ХАРЬЦАХ ХАНШИЙГ 2500-Д БАЙНА ГЭСЭН БАЙГАА. ИЙМД ТӨВ БАНК УИХ-ЫН ГАРГАСАН ШИЙДВЭРИЙГ БИЕЛҮҮЛЖ БАЙНА. ДЭЭРЭЭС НЬ ЗАСГИЙН ГАЗАРТ ЦАЛИН НЭМЭХ СУЛ МӨНГӨ ХЭРЭГТЭЙ БАЙНА.

Зочин (103.26.*.*)
2018-09-20 12:15:17
Валютын ханш ... !! Мэдээж , " эрдэнэт " уйлдвэрийн гадаад харилцаа хязгаарлагдчихаар ойлгомжтой биз дээ , ...- ууд ээ ?!

Сэтгэгдэл бичих

АНХААРУУЛГА: Уншигчдын бичсэн сэтгэгдэлд Medee.MN хариуцлага хүлээхгүй болно. Манай сайт ХХЗХ-ны журмын дагуу зүй зохисгүй зарим үг, хэллэгийг хязгаарласан тул Та сэтгэгдэл бичихдээ бусдын эрх ашгийг хүндэтгэн үзнэ үү.

Таны нэр:


Таны сэтгэгдэл:


Шинэ мэдээ
2018-10-17 17:22:42 - Нийслэл
Түгээлтийн автомашиныг цагийн хязгаарлалттай хөдөлгөөнд оролцуулахыг зөвшөөрөхгүй гэв
2018-10-17 17:19:43 - Улс төр
Сурагчдыг хоёр сар амраах асуудлыг судлахаар болов
2018-10-17 17:09:00 - Байгаль Орчин
Энэ сарын 19-нөөс эхлэн ихэнх нутгаар хүйтэрнэ
2018-10-17 16:48:47 - Боловсрол
Соёлын өвийн дархлааны асуудлаар зөвлөлдлөө
2018-10-17 16:39:06 - Гадаад
Ким Чен Ун удахгүй ОХУ-д айлчилна
2018-10-17 16:30:27 - Улс төр
БНХАУ-ын зээл, буцалтгүй тусламжаар хэрэгжих төслүүдийн явцыг эрчимжүүлнэ
2018-10-17 16:28:17 - Боловсрол
Хэл засалч Светлана Юрьевна манай улсад ажиллаж байна
2018-10-17 16:24:45 - Эдийн засаг
Азийн хөгжлийн банктай хамтран төсөл хэрэгжүүлнэ
2018-10-17 15:53:22 - Улс төр
Вакцин хийлгээгүй бол торгох нь зөв эсэхийг хэлэлцлээ
2018-10-17 15:47:09 - Шар
Нийслэлд 104 сая төгрөгийн алим устгалд оруулжээ
2018-10-17 15:37:06 - Нийслэл
“Centеrra Gold” компани хувьцаагаа зарсан нь хууль бус үйлдэл, Дээд шүүхэд гомдол гаргана гэв
2018-10-17 15:18:41 - Энтертайнмент
Гимнастикийн Ази тивийн цомын аварга шалгаруулах тэмцээн Монголд анх удаа болно
2018-10-17 15:14:59 - Боловсрол
“НОМИН ТЭТГЭЛЭГТ ХӨТӨЛБӨР”- ийн шилдгүүд тодорлоо
2018-10-17 15:06:48 - Нийслэл
Ubike” түрээсийн дугуйн үйлчилгээ ирэх долоо хоногоос завсарлана
2018-10-17 14:51:38 - Нийслэл
Явган хүний зам талбайг 3-5 дахин нэмэгдүүлнэ гэв
2018-10-17 14:01:38 - Улс төр
Т.Аюурсайхан: Н.Баяртсайхан ажлаа өгөх ёстой
2018-10-17 13:48:42 - Улс төр
Ерөнхийлөгч Х.Баттулга төсвөө хэмнэж, гурван “Аж үйлдвэрийн комбинат” байгуулах талаар албан бичиг хүргүүлэв
2018-10-17 13:34:43 - Эдийн засаг
Төв банкны үнэт цаас бол бонд биш
2018-10-17 13:20:05 - Шар
Хэнтий аймгаас машин хулгайлаад зугтсан этгээдүүдийг эрэн хайж байна
2018-10-17 13:18:14 - Эрүүл мэнд
Улсын хэмжээнд төрөлт 3.2 хувиар өсчээ
2018-10-17 13:14:21 - Эрүүл мэнд
"Дэлхийн мисс-2018"-д оролцох Э.Энхриймаа “Сүрьеэгүй Монгол” төсөл эхлүүллээ
2018-10-17 13:08:24 - Улс төр
Д.Сумъяабазар: Нэг сараас хойш шатахууны үнэд ямар ч зохицуулалт хийгээгүй
2018-10-17 12:52:45 - Улс төр
Хуулийн төслүүд өргөн барилаа
2018-10-17 12:44:39 - Нийслэл
Ирэх сарын 1-нээс гадаад паспортыг арван жилийн хугацаатайгаар олгодог болно
2018-10-17 12:26:12 - Улс төр
Ханшийн савлагаа, шатахууны үнээ барьж чадахгүй бол ЗГ-ыг огцруулах асуудлыг хөндөнө
2018-10-17 12:23:06 - Эдийн засаг
“Сүү” ХК-ийн Гүйцэтгэх захирал Б.Гантулга ажлаа хүлээлгэн өгчээ
2018-10-17 12:14:15 - Технологи
Эрдэмтэд хүний үснээс 50 дахин нимгэн мэдрэгч бүтээжээ
2018-10-17 12:03:58 - Улс төр
Цэцээс Хэнтийн нөхөн сонгууль явуулахыг шаардлаа
2018-10-17 12:00:52 - Спорт
Монголын хөлбөмбөгчид Лаосын шигшээ багийг хожлоо
2018-10-17 11:59:05 - Нийслэл
“Ханару” дэлгүүрээс хугацаа нь дууссан 45 нэр төрлийн 22 сая төгрөгийн бараа илэрчээ
2018-10-17 11:58:27 - Байгаль Орчин
Гэр хорооллын иргэдийг орон сууцжуулах хүртэл утаанд хордсоор байх уу
2018-10-17 11:45:03 - Хууль
Амиа алдсан цагдаагийн ард дөрвөн хүүхэд өнчирч үлдэв
2018-10-17 11:31:51 - Улс төр
Ерөнхийлөгч Х.Баттулга Бельги улсыг зорилоо
2018-10-17 11:22:11 - Нийслэл
Хоёрдугаар ээлжийн цэрэг татлага энэ сарын 19-нөөс 21-ний өдрүүдэд явагдана
2018-10-17 11:03:44 - Шар
Улсын эмнэлгүүдээс гэмт хэргийн шинжтэй хоёр үйлдэл илэрчээ
2018-10-17 10:54:22 - Улс төр
Ерөнхийлөгч Х.Баттулга Ази-Европын дээд түвшний уулзалтад оролцохоор мордлоо
2018-10-17 10:11:40 - Улс төр
Агаарын бохирдлыг бууруулах үндэсний хороог Н.Цэрэнбат сайд ахлахаар болжээ
2018-10-17 09:52:51 - Улс төр
Ц.Цэрэндолгор: Ардчилсан намын эмэгтэйчүүд бүтээлч хүмүүс байдаг. Бид тэр жишгээр л явж байна
2018-10-17 09:42:29 - Нийслэл
Явган хүний зам хааж барьсан хашааг буулгалаа
2018-10-17 09:27:13 - Улс төр
Засгийн газрын хуралдаан болж байна
Их уншсан
Их сэтгэгдэлтэй
2018-10-16 13:27:21 - Хууль
ВИДЕО: Гэмт этгээдүүдэд дайруулсан цагдаагийн алба хаагч нас баржээ
2018-10-16 13:19:53 - Улс төр
ЕРӨНХИЙЛӨГЧИЙН ТАМГЫН ГАЗАР: МҮОНТ мэргэжлийн ноцтой алдаа гаргалаа
2018-10-15 13:39:16 - Хууль
Б.Махбалаас гадна дахин нэг хүнийг яллагдагчаар татан шалгаж эхэлжээ
2018-10-15 16:14:06 - Хууль
Цагдаа гэмтээгээд зугтсан этгээдүүдийг эрэн хайж байна
2018-10-15 07:44:38 - Эдийн засаг
“Бороо гоулд”, “Гацуурт” алтны төслүүдийг Б.Дөлгөөн гэх залуу худалдан авчээ
2018-10-16 08:10:06 - Хууль
СЭРЭМЖЛҮҮЛЭГ: Зөөгч нар картаар тооцоо хийсэн 19 иргэнд зургаан сая төгрөгийн хохирол учруулжээ
2018-10-16 08:33:51 - Боловсрол
Тэтгэврийнхээ мөнгийг тэр чигээр нь монголчуудад зориулдаг УЛИ МИНДЕР-тэй ярилцлаа
2018-10-15 10:31:08 - Хууль
Улаанбаатар дулааны сүлжээ ТӨХК-ийн захирал Б-г АТГ-аас саатуулжээ
2018-10-16 16:21:51 - Хууль
Хэрэгт холбогдогчийг эрүүлжүүлэх явцад нас баржээ
2018-10-16 16:35:39 - Шар
Төрийн дууллынхаа мөрүүдийг дуулсан хятад бүсгүйг шоронд хорьжээ