Н.Мандах: Зам, дэд бүтцэд сөрөг нөлөөтэй элсний нүүдлийг зогсоох шинэ технологи МОНГОЛД нэвтрүүлсэн

Түгээх    
2018-09-22 12:17:01 - Энтертайнмент

els

-СҮРЛЭЭР ЭЛСИЙГ БЭХЖҮҮЛСНЭЭР ЭКОЛОГИЙН ТЭНЦВЭРИЙГ
ХАДГАЛАХ БОЛОМЖТОЙ-

Шинжлэх ухааны академийн Газар зүй, экологийн хүрээлэнгийн Эрдэм шинжилгээний ажилтан Н.Мандахтай цөлжилт бууруулах шинэ технологи Булган аймгийн Рашаант суманд туршиж буй талаар ярилцлаа. Монгол оронд дөнгөж нэвтэрч буй сүрлээр элс бэхжүүлэх арга технологийг дэлхийн олон орон тэр тусмаа БНХАУ элсний нүүдэл зогсоохдоо өргөн ашигладаг байна. Өвс ургамал ургахаа больсон цулгай элсийг сүрлээр бэхжүүлж өгснөөр элсний шилжилт хөдөлгөөн, нүүдэл зогсож ургамал ургах орчин бүрддэг байна.

-Монголчууд элсний нүүдлийг зогсоохын тулд “Мод тарих” ёстой гэж ярьдаг. Монголд шинээр нэвтрүүлж буй элс бэхжүүлэх технологийнхоо талаар ярихгүй юу?

-Сүүлийн 20 жилийн хугацаанд Монгол Улс цөлжилттэй тэмцэхийг зөвхөн мод тарихаар төсөөлсөөр ирсэн. Гэвч мод ургадаг газар, ургадаггүй газар гэж байдаг. Шинжлэх ухааны академиас мод ургадаггүй газрын цөлжилтийг бууруулахаар 10 жилийн өмнөөс элс бэхжүүлэх ажлыг туршиж, судалж үзсэн. Чулуун хашлага, нийлэг торон хашлага хийж байсан зарим нь амжилтгүй болсон. 2017 оноос эхлэн Хятад-Монголын эрдэмтдийн хамтын ажиллагааны хүрээнд элс бэхжүүлэх БНХАУ-ын туршлагыг Монголд нутагшуулах арга хэмжээ авсан. Манайх Элсэн тасархай дахь туршлагын станцынхаа хүрээнд нийтдээ 9 га талбайд сүрлэн хамгаалалт хийж үзлээ.

-Сүрлээр элс бэхжүүлэх технологи туршиж эхэлснээс хойш ямар үр дүн ажиглагдаж байгаа вэ?

-Сүрлэн хамгаалалтын онцлог нь салхийг 100 хувь хаадаггүй 80-90 хувийг нь нэвтрүүлэх чадвартай учраас салхины урсгал нь хэвээрээ. Харин салхиар урсаж буй элсэн урсгал хаагдаж, сүрлэндээ хуримтлагддаг. Сүүлийн 4-5 сарын ажиглалтаар нийтийн сүрлэн хамгаалалтад 2-3 см зузаан элс хуримтлагдсан гэсэн дүн гарсан байна. Сүрлэн хамгаалалт элсний нүүдлийг зогсоохоос гадна хөрсөнд агуулагдаж буй үр ургах соёолох нөхцөлийг бүрдүүлдэг. Ганцхан жилийн ажиглалтаар энэ технологийг монголд нутагшуулах нь элсний нүүдлийг зогсооход үр дүнтэй гэсэн дүгнэлтийг хийж болохгүй. Сүрэл биологийн задардаг органик бодис учраас задралынхаа процесст орохоороо элсний нүүдлийг хамгаалах чадвар хэр хугацаанд арилах вэ гэдгийг судлахгүйгээр ганцхан жилийн үр дүнг хамаагүй дэлгэж болохгүй байхаа гэсэн болгоомжлол байна. Гэхдээ урьдчилсан дүгнэлтээр зам, дэд бүтэцэд сөрөг нөлөө үзүүлдэг элсний нүүдэл хөдөлгөөнийг зогсооход энэ технологийг тодорхой хэмжээнд ашиглаж болохоор харагдаж байгаа.

-Энэ туршилтыг цаашид Монгол ороны цөлжилтийг бууруулахад ашиглах боломжтой юу. Ямар саад бэрхшээл тулгарахаар байна?

-Материаллаг бааз сүрэл, элс нь манай оронд хангалттай их байна. Харин хүний нөөц, эдийн засгийн хувьд жаахан хүндрэлтэй. Яагаад гэвэл байгал хамгааллын ямар ч арга хэмжээ урт хугацаанд ашигаа өгдөг. Тиймээс үүднээс ашиггүйд тооцогдох байх. Бид энэ туршилтыг есөн га талбайд Булган аймгийн Рашаант суманд хийхэд хөдөлмөрийн хүч их л дургүй олдсон. Улаанбаатараас алсмагдал бүс нутгуудад энэ технологийг нэвтрүүлэхэд ажил хийх сонирхолтой, хийж байгаа юмаа ойлгох боловсон хүчин, хөдөлмөрийн хүч байх уу гэдэгт эргэлзээ төрсөн.

els

-ЗАМЫН-ҮҮД ЖИЛДЭЭ ТЭРБУМ ГАРУЙ ТӨГРӨГИЙГ ЭЛСНИЙ НҮҮДЭЛД ӨРТСӨН
ТАЛБАЙГ ЦЭВЭРЛЭХ, ЭЛСИЙГ ЗӨӨХӨД ЗАРЦУУЛДАГ-

-Хамгийн сүүлийн мэдээгээр Монгол орны хэдэн хувь нь цөлжилттэй байгаа вэ?

-Сүүлийн үеийн мэдээгээр Монгол орны нийт газрын нутгийн 78.6 хувь нь цөлжсөн гэсэн мэдээ байгаа. Үүний 10-аад хувь нь элсний нүүлт хөдөлгөөнтэй холбоотой цөлжилт. Ялангуяа баруун монголын нууруудын хөндий, их нууруудын хотгор, өмнийн говийн томоохон элсэн тарамууд байгаа. Эдгээрийн нүүлт хөдөлгөөнийг сааруулахын ач холбогдол нь их. Яагаад гэвэл элсэнд дарагдсан бэлчээр дахин ашиглагдахгүй орхигддог. Замын-Үүд жилдээ тэрбум гаруй төгрөгийг элсний нүүдэлд өртсөн талбайг цэвэрлэх, элсийг зөөхөд зарцуулдаг. Элс бэхжүүлэх технологи экологийн тэнцвэрийг хадгалах боломжтой. Сүрэл байгальд задардаг биологийн шинж чанартай. Өөрөөр хэлбэл хөрсөндөө үржил шим болон задардаг. Элсний шилжилт хөдөлгөөн ихтэй газруудад сүрлэн хамгаалалт хийснээр эдийн засгийн хувьд ч гэсэн ашигтай гэж үзэж байгаа.

-Эрдэмтэд та бүхэн элсний нүүдэл зогсоох энэ технологио Засгийн газар болон холбогдох газарт нь танилцуулсан уу?

-Элс бэхжүүлэх энэ технологийг БОАЖЯ-ны түвшинд маш сайн мэдэж байгаа болов уу гэж бодож байна. Гэхдээ БОАЖЯ-ны үндсэн мандат нь байгаль хамгаалах ажил байдаг учраас шууд газар дээр ажиллагаа явуулах эрх мэдэл бага байдаг. Бид Засгийн газрын түвшинд харилцдаг байгууллага биш учраас дээд түвшний дэмжлэг хүлээхгүй байгаа. Гэхдээ ХХААХҮЯ, ЗТХЯ, БХБЯ гэсэн гурван яам руу элс бэхжүүлэх энэ технологийг монголд туршсан гэдгийг танилцуулах шаардлага байна. Бидний тооцоогоор элсэнд дарагдсан стратегийн ач холбогдолтой зам, төмөр замын хэсгийн тоог гаргахад 100 цэг байна лээ. Тиймээс яг тэр 100 цэг дээр сүрлээр элс бэхжүүлэх технологийг туршвал төмөр замчид, зам засварын ажилчдын ажил нь хөнгөвчлөгдөнө.

-Сүрлээр элсний нүүдлийг зогсоох технологийн аргыг Өвөрмонголд ашигладаг гэсэн. Өөр улс орнууд энэ технологийг ашигладаг уу?

-Сүрэл, зэгс, ургамлын үлдэгдэл, мөчир зэргийг ашигласан хамгаалалтын технологийг анх Израйлчууд арабын цөлд ашигласан гэж үздэг. Сүүл дундад азийн орнууд болох Узбекистан, Туркменистан энэ технологийг нэлээд өргөн далайцтай хэрэглэж байсан. 1990-ээд оны дундаас БНХАУ дэлхийн хамгийн том Такла-Маканы цөл дээрээ ашигласнаар энэ технологи мандаад байгаа юм. Өвөрмонголын Ордост элсэн манхнуудаа сүрлээр бэхжүүлээд аялал жуулчлалын бүс байгуулсан. Манай орны хувьд ч гэсэн элсээ бэхжүүлж орчноо тохижуулахад цаашид хөгжлийн олон боломжууд нээгдэнэ гэсэн эерэг төсөөлөлтэй байгаа.

-Цулгай элсийг сүрлээр бэхжүүлж өгснөөр ургамал ургах нөхцөл бүрдэх үү?

-Ургамлын үр хөрсөнд хадгалагдаж байдаг ч гэсэн агаарын температур хур тунадасны байдлаас шалтгаалан соёолж гарах нөхцөл нь бүрддэггүй. Хөрсөндөө хадгалагдаад л байж байдаг. Харин элсэн дунд байгаа үр хийсдэг, зөөгддөг эсвэл булагддаг. Ингээд сүрлээр хамгаалалт хийгдсэний дараа ургамлын үр ийш тийшээ зөөгдөхгүй, булагдахгүй соёод гараад ирдэг.

М.АМАРЖАРГАЛ

els

els

els

els

els



Энэ МЭДЭЭ танд таалагдаж байвал Like хийгээрэй. Танд баярлалаа.
Манай САЙТ танд таалагдаж байвал Like хийгээрэй. Танд баярлалаа.
Сэтгэгдэлүүд
Нийт 10

Зочин (192.162.*.*)
2018-09-25 07:12:00
Sustain the excellent job and generating the group!

Зочин (67.162.*.*)
2018-09-23 21:07:55
Хятадуудыг энэ ажилд хөлсөлж ажиллуулммар юм. Монголчууд амьсгаа царайлаад сэтгэл гаргаж хийхгүй ээ.

Зочин (202.126.*.*)
2018-09-23 13:34:43
сүрэлээр элсний нүүдлийг зогсоох аргыг 2000 оноос УБТЗ-д хэрэглэж ирсэн

Зочин (202.126.*.*)
2018-09-23 13:34:42
сүрэлээр элсний нүүдлийг зогсоох аргыг 2000 оноос УБТЗ-д хэрэглэж ирсэн

Зочин (202.179.*.*)
2018-09-22 20:29:41
Ичээчийн аргаар ямар цөлжсөн нутаг ногоон тал болсныг харъя!

Зочин (202.179.*.*)
2018-09-22 20:28:56
Ичэч минь ээ тэгвэл одоогийн арга нь юу вэ? Үүнээс өөр ямар арга байна?

ичээч (103.26.*.*)
2018-09-22 20:21:28
90ны сүүлээр хайлаарт хийж бсан.одоо хоцорогдсон арга бсон

Зочин (103.212.*.*)
2018-09-22 15:08:10
uitgart yumda

Зочин (202.179.*.*)
2018-09-22 13:26:47
Говийн болон зүүн аймгууд хийх ёстой шүү.

Зочин (202.179.*.*)
2018-09-22 13:24:31
Тийм би үүнийг хоёр гурван жилийн өмнө хятадад буюу өвөр монголд хийж байгааг харж байсан. Юутүүбээр.

Сэтгэгдэл бичих

АНХААРУУЛГА: Уншигчдын бичсэн сэтгэгдэлд Medee.MN хариуцлага хүлээхгүй болно. Манай сайт ХХЗХ-ны журмын дагуу зүй зохисгүй зарим үг, хэллэгийг хязгаарласан тул Та сэтгэгдэл бичихдээ бусдын эрх ашгийг хүндэтгэн үзнэ үү.

Таны нэр:


Таны сэтгэгдэл:


Шинэ мэдээ
2018-10-19 18:10:07 - Байгаль Орчин
Хөвсгөл, Горхи Тэрэлжийн бүсийн даац хэтэрсэн тул дахин тусгай зөвшөөрөл олгохгүй гэв
2018-10-19 17:52:05 - Эдийн засаг
1072 хувьцаатай холбоотойгоор зөвлөмж гаргажээ
2018-10-19 17:47:32 - Хууль
“Намянгжү Монголын боловсролыг дэмжих сан” оюутнуудын тэтгэлгээ зогсоож байгаагаа мэдэгдэв
2018-10-19 17:24:43 - Нийслэл
Засгийн газраас Хүүхдийн ордонд 200 сая төгрөгийн дэмжлэг үзүүлэхээр болжээ
2018-10-19 17:02:58 - Нийслэл
Нийтийн тээврийн үйлчилгээний зарим чиглэлд өөрчлөлт орлоо
2018-10-19 16:43:26 - Хууль
Найз залуугийнхаа гэрт гал тавьсан эмэгтэйг саатуулжээ
2018-10-19 16:35:58 - Улс төр
Баруун таван аймгийг нийслэлтэй хатуу хучилттай замаар холбоно
2018-10-19 15:21:17 - Хууль
Согтуурсан үедээ өөрийн төрсөн ээж, хойд эцгийгээ хутгалжээ
2018-10-19 14:11:23 - Улс төр
Стратегийн ордуудын орлогыг Монгол банкаар дамжуулах хуулийг дэмжлээ
2018-10-19 13:59:02 - Гадаад
БИДНИЙ ТУХАЙ: Япон, Хойд Солонгосын тагнуулын төлөөлөгчид Монголд нууцаар уулзжээ
2018-10-19 13:38:05 - Улс төр
Ерөнхийлөгч Х.Баттулга Ази-Европын дээд хэмжээний уулзалтын нээлтэд оролцож, үг хэллээ
2018-10-19 13:35:33 - Шар
Жастин Бибер нууцаар гэрлэжээ
2018-10-19 13:33:01 - Эрүүл мэнд
18-аас дээш насныхныг урьдчилан сэргийлэх үзлэгт ҮНЭГҮЙ хамруулж байна
2018-10-19 13:31:09 - Улс төр
Хүссэн хүүхэд бүрт мөнгө олгох хууль дэмжигдлээ
2018-10-19 13:12:24 - Эдийн засаг
ХХБанк Д.Сүхбаатарын нэрэмжит 2-р дунд сургууль болон Өмнөговь аймгийн 5-р бүрэн дунд сургуулиудын номын санг тохижуулж өглөө
2018-10-19 12:56:41 - Улс төр
Германы Батлан хамгаалахын сайд маргааш манай улсад айлчилна
2018-10-19 12:53:34 - Шар
Дам тамхидалт илүү хортой болохыг тогтоожээ
2018-10-19 12:38:57 - Хууль
Амиа алдсан цагдаагийн ар гэрт 76 сая төгрөг олгохоор болжээ
2018-10-19 12:38:27 - Хууль
Дуучин С.Чулуунбаярт хар тамхины хэргээр шүүхээс ял оноолоо
2018-10-19 12:28:42 - Шар
Сонгууль ойртох тусам улс төрчдийн энэ ажиллагаа улам эрчээ авна
2018-10-19 12:25:21 - Боловсрол
Сурагчид шинжлэх ухааны ертөнцөөр аялав
2018-10-19 12:00:49 - Хууль
Хуурамч 20 мянган төгрөгийн хэргийг Цагдаагийн байгууллага шалгаж байна
2018-10-19 11:59:10 - Улс төр
Ерөнхий прокурорын мэдээллийг УИХ-ын гишүүд сонсоно
2018-10-19 11:49:44 - Улс төр
З.Нарантуяа: Хүүхэд хамгаалах төсвийг бууруулж байгаа нь оновчтой бодлого биш
2018-10-19 10:37:10 - Спорт
Б.Шоовдор, Э.Даваачимэг нар хэсгээ тэргүүлэн барилдана
2018-10-19 10:20:50 - Байгаль Орчин
Баруун болон төвийн аймгуудын нутгаар цасан шуургатай
2018-10-19 10:20:05 - Улс төр
Х.Баттулга ХБНГУ-ын Канцлер Ангела Меркель нар уулзав
2018-10-19 10:17:03 - Спорт
Г.Ануужин “Оюутны ДАШТ”-ээс мөнгөн медаль хүртлээ
2018-10-19 09:55:29 - Эдийн засаг
“Эрдэнэс Тавантолгой”-н ТУЗ-ийн 11 гишүүнийг баталгаажууллаа
2018-10-19 09:45:46 - Хууль
ФОТО: Цагдаагийн ахлах ахлагч Д.Батсайханыг эцсийн замд нь үдлээ
2018-10-19 09:43:05 - Улс төр
Чуулганаар Валютын зохицуулалтын хуулийг хэлэлцэнэ
2018-10-19 08:53:20 - Байгаль Орчин
Улаанбаатарт 12 хэм дулаан байна
2018-10-19 08:43:04 - Энтертайнмент
ӨДРИЙН СУРВАЛЖЛАГА: Хүүхэд насанд хүргэж өгдөг “Ахмадын өдөр өнжүүлэх” төв
2018-10-19 08:25:38 - Эдийн засаг
“Оюу толгой”-н орлогыг Монголбанкаар дамжуулах ганц боломж буюу Валютын зохицуулалтын тухай хууль
2018-10-19 08:16:17 - Энтертайнмент
Б.Март: “Нүүдэлчдийн өрхийн эмч” киногоо мэргэжлийн Оскарт илгээгээд хариуг нь хүлээж байна
2018-10-19 08:11:15 - Хууль
Согтуугаар жолоо барьж хөдөлгөөнд оролцвол 7-30 хоног баривчилж, 480-960 мянган төгрөгөөр торгоно
2018-10-19 07:56:46 - Энтертайнмент
Байгалийн үзэсгэлэнт газар хамгийн хямдаар алжаалаа тайлах боломжийг “БАЯНХАНГАЙ” олгож байна
2018-10-19 07:49:49 - Энтертайнмент
Өнөөдөр бич өдөр
2018-10-18 17:43:43 - Нийслэл
“TSETSERLEG UB” аппликэйшний сургалт боллоо
2018-10-18 17:42:28 - Нийслэл
Эрдэнэт үйлдвэрийн соёлын өдрүүд Улаанбаатар хотноо болж байна
Их уншсан
Их сэтгэгдэлтэй
2018-10-18 11:39:16 - Орон нутаг
Ослын үеэр уурхайд байсан 821 хүнээс үлдсэн 316 хүний мэдээлэл тодорхойгүй байна
2018-10-18 15:08:23 - Нийслэл
Яармагийн замд ноцтой осол гарчээ
2018-10-18 11:29:30 - Хууль
Булган аймгийн хэсгийн төлөөгч нас барсан хэргийг ЦЕГ-ын ажлын хэсэг шалгаж эхэлжээ
2018-10-18 17:24:37 - Шар
Шойгу Монголын Ерөнхий сайдад бараалхахдаа шүлгийн мөрөөс эш татав
2018-10-18 10:39:26 - Эдийн засаг
“Эрдэнэс Тавантолгой" компанийн Олон нийтийн зөвлөлийн гишүүдийг сонгожээ
2018-10-19 12:38:27 - Хууль
Дуучин С.Чулуунбаярт хар тамхины хэргээр шүүхээс ял оноолоо
2018-10-19 16:43:26 - Хууль
Найз залуугийнхаа гэрт гал тавьсан эмэгтэйг саатуулжээ
2018-10-19 08:11:15 - Хууль
Согтуугаар жолоо барьж хөдөлгөөнд оролцвол 7-30 хоног баривчилж, 480-960 мянган төгрөгөөр торгоно
2018-10-19 09:55:29 - Эдийн засаг
“Эрдэнэс Тавантолгой”-н ТУЗ-ийн 11 гишүүнийг баталгаажууллаа
2018-10-18 12:26:49 - Шар
БНСУ-д ажиллахаар очсон бага ангийн багш эмэгтэй нас баржээ