Монгол оронд Дүйнхорын уламжлал сэргэсээр байна гэв

Түгээх    
2017-10-10 11:59:52 - Нийслэл

Өнөөдөр Дорноговь аймгийн Олонхүрээ Дэчинчойнхорлин хийдийн хамба лам Ж.Болор-Эрдэнэ, Гандантэгчэнлин хийдийн тамгын газрын боловсон хүчин С.Даваапүрэв нар мэдээлэл хийлээ. Тэд Монголд Дүйнхорын уламжлал сэргэсээр байгаа талаар мэдээлэв. 

XIII жарны эхэн үе, одоогоос 295 гаруй жилийн өмнө Монголд цагийн хүрдний номлол сургаалийг дэлгэрүүлж дацан, зан үйлийг байгуулахад голлон зүтгэсэн хүн бол Монголын IV Богд Жэвзүндамба хутагт юм. Тухайн үед Богд Бурханы шашин ялангуяа Цагийн хүрдний номлолыг нийт Монгодчуудад дэлгэрүүлэх зорилгоор Цаст Төвдийн орныг зорьж Лхаст Далай лам, Банчэн богд нарт айлтгал соёрхлыг олсон байна.

Богд бээр 1804 онд Лхаст байхдаа Лхова Жалсрай ламаас Дүйнхорын авшгийг хүртэж мөн Дашлхүмбэ хийдэд суух үедээ Банчэн Богдод айлтган Монголд Дүйнхорын дацанг байгуулахаар болжээ. Ийнхүү Монголын 10 гаруй лам нарт Дүйнхорын уншлагыг бүрэн цээжлүүлэн Банчэн Богд, Далай лам нарт жүг өргүүлж байсан түүхтэй.

IV Богд нутагтаа буцаж ирээд 1805 онд Их хүрээнд Дүйнхорын уншлага, Сагар Чогарыг дэглэн байгуулж,1806 онд гурван давхар Дүйнхор дацангийн дуганыг шинээр босгоод “Дэчэнгалба гүндү гэвий новрон” хэмээх нэр хайрласан байна. Мөн энэ ондоо Дүйнхорын аймгийн лам хувраг шавь нараар Сагар, Чогар эхлэн байгуулж Дүйнхорын бүрэн ном уншлагыг гуч гаруй лам нараар цээжпүүлэн, Төвдийн Гачэн Лувсаншарав, гавж Ишдондов хоёрыг цагийн хүрдний номлолын цогломд босгож байжээ.

Дүйнхорын дүлцон жинхорыг бүрэн гүйцэд бүтээгээд дүлцэнгээ Туулын Хар усан тохой хэмээх гүн усанд залж байсан байна. Дүйнхор дацангийн дуган барих ажпыг Эрдэнэ шанзав Дамчойравжай биечлэн удирдаад, дуган барих газар Дашсожин номыг хуруулж байжээ.Тэр үеийн Сайн ноён хан тэргүүтэн зарим ноёдууд сүсэгтэн олон Дүйнхор дацан барих ажилд өглөгийн эзэд болж байв.

IV Богд 1807 оны цагаан сарын шинийн нэгний ёслолыг Дэчингалавын дуганд ёслон өнгөрүүлж, үүнээс хойш Их хүрээний Дүйнхорын дацан нь Богдын ордонд хамаарагдах болсон юм. Ийнхүү IV Богдоос хойш дараа дараагийн Богдууд энэ дацанд морилон саатдаг нандин холбоотой газар нь болжээ.

VIII Богд Жэвзүндамба нь Дүйнхор дацанд удаа дараа морилж дацангийн дэг журмыг нарийн тогтоож, лам нарыг ном эрдэмтэй болгоход ихэд анхаарч байлаа. Энэхүү Дүйнхор дацан нь одоогийн МБШТөв Гандантэгчэнлин хийдийн Дүйнхор дацан юм.

Их хүрээнд Дүйнхорын дацан байгуулагдсанаас хойш Монголын хөдөө орон нутгийн сүм хийдүүдэд Дүйнхорын дацан олноор байгуулагдаж, Дүйнхорын номлол өргөжин дэлгэрэхийн сацуу тухайн чиглэлийн эрдэм ухааныг төгс эзэмшсэн олон эрдэмтэй лам нар гарч Дүйнхорын авшгийг сүсэпгэн олонд тавьдаг уламжлалтай болсон юм.

1938 оноос хойш Монголд Дүйнхорын хурал, ном тавих уламжпалт ёс хоригдож үгүй болсон ч 1944 онд дахин сэргэсэн Гандантэгчэнлин хийд 1966 оноос Дүйнхорын хурлыг сэргээн хурж эхэлсэн байна. Түүнээс хойш 1992 онд Дүйнхорын уламжлалыг хадгалж байсан Д.Данзан, Н.Сэрээтэр зэрэг хуучны гярган лам нар дээрхийн гэгээнтэн XIV Далай лам болон Гандан хийдийн дэмжилгээр шинээр дацан байгуулж, лам нараа бэлтгэн хурал номоо бүрэн хурж эхэлсэн түүхтэй.

Тэрээр 1995 оны 8 дугаар сард Дээрхийн гэгээнтэн XIV Далай лам Монголд заларч олон нийтэд Дүйнхорын авшгийг хайрласан нь Монголын бурханы шашин номын түүхэнд гарсан онцгой үйл явдал болсон байна. Ийнхүү Монголд Дүйнхорын номлол дэлгэрэх хөрөнгө бүрэлдсэн бөгөөд өнөөдөр Дорноговь аймгийн Олонхүрээ Дэчинчойнхорлин хийдэд аг тарнийн ёсны хуралтай Дүйнхор дацан шинээр байгуулагдлаа. Хуучны Олонхүрээ хийд нь Дүйнхор дацантай, уг дацанд 50 гаруй лам аг тарнийн нууцын номыг бүрэн дүүрэн хурдаг байжээ.

Уг дацан МБШТөв Гандантэгчэнлин хийдийн тамгын газрын дарга Б.Эрдэнэхүү лам, “СоаГ компаний захирал Б.Балдорж нарын санаачлагаар байгуулагдаж байгаа бөгөөд 2017 оны 10 дугаар сарын 15-ны өдөр нээлтээ хийхээр болжээ. Олонхүрээ Дэчинчойнхорлин хийдийг 1666 онд Говь мэргэн вангийн хошууны Сономдайчин хун тайжийн хүү анхдугаар Ноён хутагт Агваангончиг лам байгуулсан байна. Тэр цагаас хойш хийдийн хурал ном тасралтгүй үргэлжилсээр 1937 онд хураагдаж байжээ.

Гол шүтээн нь Одсэргочоо бурхан бөгөөд Агваангончиг лам Төвдөд 30 гаруй жил ном үзээд, нутагтаа буцах үед багш нь түүнд хайрласан гэдэг. Түүнээс хойш Олонхүрээ хийдийн гол шүтээнээр тахигдаж байгаад хийд хураагдах үеэр сураггүй болсон байна. Харин 1990 ээд оны эхээр МБШТөв Гандантэгчэнлин хийдийн унзад асан М.Нацагдорж ламтанд нэгэн хүн авчирч өгсөн нь хуучны Одсэргочоо бурхан байжээ.

М.Нацагдорж лам хуучны Олонхүрээ хийдэд сууж байсан байна. Тэрээр М.Нацагдорж ламын санаачлагаар хийд дахин сэргэж, 50 гаруй хуучны лам нартай анхны хурлаа хурж байсан түүхтэй. Өнөөдөр энэ сайхан буурлын шавь нар болох тус хийдийн хамба лам Ж.Болор-Эрдэнэ, ловон лам Б.Сэнгээ тэргүүтэй 30 гаруй лам нар хуучны дэг хаягаар хурал номоо хурж, хамаг амьтны сайн сайхны төлөө буян номын үйлээ үргэлжлүүлсээр байна.

Н.БАЯР



Энэ МЭДЭЭ танд таалагдаж байвал Like хийгээрэй. Танд баярлалаа.
Манай САЙТ танд таалагдаж байвал Like хийгээрэй. Танд баярлалаа.
Сэтгэгдэлүүд
Нийт 6

zochin (37.220.*.*)
2017-10-10 14:51:02
Ingetlee sashing shuteed baibal setgehuin doroitold gunzgii orno shuu.

Зочин (188.110.*.*)
2017-10-10 14:50:46
Хогийн лам нар шунал дураа тэвчэж аятай байгаарай.

Зочин (202.9.*.*)
2017-10-10 13:44:32
АГЛАГТ ГАРЦГАА.

Pee (202.131.*.*)
2017-10-10 13:00:38
Ediin zasag ni ene shashin nom shigee hugjoosoi doo.

Зочин (139.5.*.*)
2017-10-10 12:21:35
Монголчууд хөгжих биш улам л ухраад байх юмаа, ямар заяа нь харьчихсан түмэн гэж ийм байдаг байнааа

Зочин (66.181.*.*)
2017-10-10 12:02:36
лам нар ажлаа сайн хийгээрэй.

Сэтгэгдэл бичих

АНХААРУУЛГА: Уншигчдын бичсэн сэтгэгдэлд Medee.MN хариуцлага хүлээхгүй болно. Манай сайт ХХЗХ-ны журмын дагуу зүй зохисгүй зарим үг, хэллэгийг хязгаарласан тул Та сэтгэгдэл бичихдээ бусдын эрх ашгийг хүндэтгэн үзнэ үү.

Таны нэр:


Таны сэтгэгдэл:


Шинэ мэдээ
2018-07-23 17:34:37 - Нийслэл
Тэрэлжид ой гарантай хүүхдээ машинд цоожлоод орхисон байжээ
2018-07-23 17:03:47 - Нийслэл
Үхрийн цул махны үнэ 3.3 хувиар өсчээ
2018-07-23 16:53:19 - Нийслэл
Согтууруулах ундаагүй амьд хөгжмийн тоглолт болно
2018-07-23 16:27:10 - Спорт
Э.Дөлгөөн "3х3" сагсан бөмбөгийн дэлхийн онцлох 10 тамирчны нэгээр нэрлэгджээ
2018-07-23 16:09:00 - Нийслэл
Маргааш нийслэлийн таван дүүрэгт цахилгаан хязгаарлана
2018-07-23 16:04:54 - Нийслэл
“Таван богд” группийн барилгад гарсан галыг бүрэн унтраалаа
2018-07-23 15:58:48 - Шар
БНСУ-ын Их хурлын гишүүн өндөр барилгаас үсэрч амиа хорлов
2018-07-23 15:56:17 - Хууль
Зам дээр дрифтлэж байгаад автобустай мөргөлджээ
2018-07-23 14:51:34 - Нийслэл
С.Ишцог: Дөрөв дэх жилдээ Хүй долоон худагт “Даншиг наадам-Хүрээ цам 2018” наадмыг зохион байгуулна
2018-07-23 14:49:17 - Нийслэл
Сонгинохайрхан дүүрэгт айлын гэр шатжээ
2018-07-23 14:41:54 - Хууль
Хууль бусаар тарвага агнах зөрчил буурахгүй байна
2018-07-23 14:36:43 - Орон нутаг
Баянхонгор аймгийн эмч нарт 113 мотоцикль бэлэглэжээ
2018-07-23 14:27:17 - Спорт
Монгол залуу сумо бөхийн ДАШТ-д түрүүлэв
2018-07-23 14:06:54 - Гадаад
Торонтод гал нээж, нэг эмэгтэйн аминд хүрсэн гэмт этгээд амиа алджээ
2018-07-23 13:53:53 - Энтертайнмент
Монголд анх удаа электроник хѳгжмийн фестиваль ирэх сарын 4-нд болно
2018-07-23 13:45:59 - Эдийн засаг
Ч.Хүрэлбаатар: Дөрөв орчим их наяд төгрөгийн өр төлөөд байна
2018-07-23 13:40:24 - Хууль
Иргэдэд хууль эрх зүйн үнэ төлбөргүй зөвлөгөө өгнө
2018-07-23 13:39:49 - Орон нутаг
Баян-Өлгийчүүдэд туслах нэрээр хуурамч данс нээж, залилан хийх тохиолдол гарч байна гэв
2018-07-23 13:25:51 - Эрүүл мэнд
Эмчлэх эрхгүй эмч шүдний эмнэлэгт ажиллаж байсныг тогтоож, арга хэмжээ авчээ
2018-07-23 13:11:34 - Нийслэл
Дарханы замыг шинэчлэх 60 сая ам.долларын гэрээ байгуулав
2018-07-23 13:03:28 - Боловсрол
Ж.Гантулга: Цэцэрлэгт 2-5 насны бүх хүүхдийг энэ сарын 25-наас цахимаар бүртгэж эхэлнэ
2018-07-23 13:03:17 - Хууль
Он гарсаар 465 хүнийг хорих ял эдлэхээс хугацааны өмнө суллажээ
2018-07-23 12:51:14 - Орон нутаг
Говь-Алтай аймгийн Чандмань суманд цасаар шуурчээ
2018-07-23 12:45:15 - Нийслэл
Цахилгаан шугам сүлжээний ноцтой аваараас урьдчилан сэргийллээ
2018-07-23 12:37:50 - Орон нутаг
Архангай аймгийн дөрвөн сумын хорио цээрийг цуцаллаа
2018-07-23 12:29:50 - Орон нутаг
Найман аймгийн 58 сумыг эрчим хүчээр бүрэн хангажээ
2018-07-23 11:44:46 - Нийслэл
Зөвшөөрөлгүй самар жимс түүж, ан ав хийхгүй байхыг сануулж байна
2018-07-23 11:44:43 - Орон нутаг
Булган аймагт хоёр хүүхэд аянгад цохиулжээ
2018-07-23 11:24:44 - Нийслэл
"Таван богд" компанийн галерейн байранд гал гарчээ
2018-07-23 10:49:38 - Эдийн засаг
НӨАТ: 10 сая төгрөгийн гурван азтан тодорлоо
2018-07-23 10:42:31 - Спорт
МУГТ Г.Өсөхбаяр тэргүүтэй уулчид Хан Тэнгэр ууланд авирна
2018-07-23 10:06:51 - Улс төр
“Төвийн бүсийн чуулга уулзалт-2018” эхэллээ
2018-07-23 10:03:45 - Байгаль Орчин
Түгээмэл тархацтай ашигт малтмал олборлож байсныг иргэдийн хүсэлтээр зогсоожээ
2018-07-23 10:01:24 - Эдийн засаг
ТӨРИЙН БАНК: Монголд анх удаа РЕПО хэлцэл хийж, валютын эх үүсвэр татаж чадлаа
2018-07-23 09:35:08 - Байгаль Орчин
Улаанбаатарт 26 хэм дулаан байна
2018-07-23 09:14:05 - Спорт
О.Мөнхзолбоо: Сүүлийн нэг секундэд өрсөлдөгчөө ялж, Оюутны дэлхийн аварга болсон
2018-07-23 09:07:06 - Энтертайнмент
Жүжигчин У.Цогтбаяр: Би өрөмний өт шиг л “амьтан” байсан
2018-07-23 09:06:06 - Хууль
Ерөнхий сайд аа, Засаг дарга нар НИНЖА нарын амиа алдсан хэргийг хав дараад байна
2018-07-23 09:01:03 - Улс төр
Б.Цогтгэрэл: Зам засварын ажилд 60 тэрбум төгрөг шаардлагатай ч 20 тэрбумыг баталж өгсөн
2018-07-23 08:57:33 - Хууль
Тэрбум гаруй төгрөгийн хахуулийн хэрэгт холбогдсон байцаагчийг цагаатгах тогтоол гаргажээ
Их уншсан
Их сэтгэгдэлтэй